อาหารเสริมจำเป็นไหม · ตอบจากประกาศกระทรวงสาธารณสุข
FOOD FIRST,
LABEL SECOND.
คำตอบที่ตรงที่สุดไม่ได้มาจากคนขาย แต่มาจากกฎหมายที่กำหนดว่าฉลากผลิตภัณฑ์เสริมอาหารทุกกล่องต้องเขียนอะไร
- กฎหมาย
- ประกาศ สธ. ฉบับที่ 293 พ.ศ. 2548
- ข้อความบังคับบนฉลาก
- ควรกินอาหารหลากหลาย ครบ 5 หมู่
- ประเภท
- อาหาร ไม่ใช่ยา
กินอาหารครบ 5 หมู่ ต้องกินอาหารเสริมไหม คำตอบคือไม่จำเป็นสำหรับทุกคน และกฎหมายเองก็บอกไว้ชัด ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารทุกชนิดต้องพิมพ์ข้อความ “ควรกินอาหารหลากหลาย ครบ 5 หมู่ ในสัดส่วนที่เหมาะสมเป็นประจำ” ไว้บนฉลาก อาหารหลักจึงต้องมาก่อนเสมอ
บทความนี้เขียนโดย บริษัท จุ๊บแจง 87 โกร จำกัด ตัวแทนจำหน่าย HOPEFUL ซึ่งขายผลิตภัณฑ์เสริมอาหารเอง ลูกค้าหลายคนบอกทีมงานว่ากินอาหารครบอยู่แล้ว เราจึงตอบเรื่องนี้ตรง ๆ จากกฎหมายและฉลาก ไม่ใช่จากคำโฆษณา

กินอาหารครบ 5 หมู่ ต้องกินอาหารเสริมไหม: กฎหมาย อย. บอกอะไร
ประกาศกระทรวงสาธารณสุข (ฉบับที่ 293) พ.ศ. 2548 เรื่อง ผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร นิยามไว้ว่า ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารคือ “ผลิตภัณฑ์ที่ใช้รับประทานนอกเหนือจากการรับประทานอาหารตามปกติ” อยู่ในรูปแบบเม็ด แคปซูล ผง เกล็ด ของเหลว หรือลักษณะอื่นที่ไม่ใช่รูปแบบอาหารตามปกติ
คำว่า “นอกเหนือจาก” คือหัวใจของคำตอบ ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ได้ถูกออกแบบให้มาแทนมื้ออาหาร และประกาศฉบับเดียวกันกำหนดให้ฉลากผลิตภัณฑ์เสริมอาหารทุกชนิดต้องมีข้อความเหล่านี้
| หัวข้อ | “คำเตือน” ในกรอบสี่เหลี่ยม |
|---|---|
| กลุ่มที่ไม่ควรรับประทาน | “เด็กและสตรีมีครรภ์ ไม่ควรรับประทาน” |
| ข้อแนะนำการกิน | “ควรกินอาหารหลากหลาย ครบ 5 หมู่ ในสัดส่วนที่เหมาะสมเป็นประจำ” |
| ไม่ใช่ยา | “ไม่มีผลในการป้องกัน หรือรักษาโรค” ด้วยตัวอักษรหนาทึบในกรอบสี่เหลี่ยม |
ที่มา: บัญชีแนบท้ายประกาศกระทรวงสาธารณสุข (ฉบับที่ 293) พ.ศ. 2548 ฉบับรวบรวมบนเว็บไซต์ อย. ลองหยิบกล่องผลิตภัณฑ์เสริมอาหารที่มีอยู่ที่บ้านมาดู จะเห็นข้อความเหล่านี้บนฉลาก
อาหาร 5 หมู่ มีอะไรบ้าง
การแบ่งหมู่อาหารที่ใช้กันทั่วไปในประเทศไทยมี 5 หมู่ “ในสัดส่วนที่เหมาะสม” หมายถึงกินให้ครบทุกหมู่ในปริมาณที่พอดีกับแต่ละคน ไม่ใช่กินหมู่ใดหมู่หนึ่งมากเกินไป
| หมู่ 1 · โปรตีน | เนื้อสัตว์ ไข่ นม และถั่วเมล็ดแห้ง |
|---|---|
| หมู่ 2 · คาร์โบไฮเดรต | ข้าว แป้ง เผือก มัน และน้ำตาล |
| หมู่ 3 · เกลือแร่ | ผักต่าง ๆ |
| หมู่ 4 · วิตามิน | ผลไม้ต่าง ๆ |
| หมู่ 5 · ไขมัน | ไขมันจากพืชและสัตว์ |
ถ้ามื้อส่วนใหญ่ของคุณมีครบตามตารางนี้ แสดงว่าคุณทำสิ่งที่ฉลากผลิตภัณฑ์เสริมอาหารทุกกล่องแนะนำไว้อยู่แล้ว
อาหารเสริม จำเป็นไหมสำหรับคุณ: เรื่องที่ควรถามแพทย์
บทความไม่สามารถตอบแทนแพทย์ได้ว่าใครควรกินอะไรเพิ่ม ถ้ายังตอบไม่ได้ว่ากินอาหารครบ 5 หมู่ ต้องกินอาหารเสริมไหมสำหรับตัวเอง สถานการณ์ต่อไปนี้ควรคุยกับแพทย์หรือเภสัชกรก่อนตัดสินใจ
- แพทย์ตรวจพบว่าขาดสารอาหารบางอย่าง: ทำตามที่แพทย์แนะนำ ซึ่งอาจเป็นยาหรือการปรับอาหาร ไม่ต้องเลือกผลิตภัณฑ์เอง
- มีโรคประจำตัวหรือใช้ยาประจำ: นำชื่อยาและฉลากผลิตภัณฑ์ที่สนใจไปให้แพทย์หรือเภสัชกรดูก่อน
- กินได้น้อย หรือน้ำหนักลดโดยไม่ได้ตั้งใจ: ควรไปพบแพทย์ก่อน เพื่อหาสาเหตุ
- เด็กและสตรีมีครรภ์: ฉลากผลิตภัณฑ์เสริมอาหารต้องเตือนว่าไม่ควรรับประทาน ปรึกษาแพทย์ที่ดูแล
ถ้าไม่ได้อยู่ในกรณีใดเลย กินอาหารได้ครบ และแพทย์ไม่ได้แนะนำอะไรเพิ่ม การไม่กินผลิตภัณฑ์เสริมอาหารก็เป็นทางเลือกที่สมเหตุสมผล
ถ้าตัดสินใจจะกินอาหารเสริม เช็ก 5 ข้อนี้ก่อน
- ตรวจเลขสารบบอาหาร 13 หลัก
ค้นเลขบนกล่องในช่องทางของ อย. แล้วดูว่าชื่อผลิตภัณฑ์ตรงกัน วิธีค้นทีละขั้นอยู่ที่ เบต้าออยล์ เลข อย. ใช้ได้กับทุกยี่ห้อ
- อ่านคำเตือนให้ครบ
นอกจากข้อความบังคับ บางผลิตภัณฑ์มีคำเตือนเพิ่ม เช่น ผู้ที่แพ้ส่วนประกอบไม่ควรรับประทาน
- เช็กส่วนประกอบซ้ำกับที่กินอยู่
ถ้ากินวิตามินรวมหรือผลิตภัณฑ์อื่นอยู่แล้ว ให้นำฉลากทั้งหมดไปให้เภสัชกรดูพร้อมกัน
- กินตามฉลาก ไม่ใช้แทนอาหารหรือยา
ไม่เพิ่มปริมาณเอง และไม่หยุดหรือลดยาที่แพทย์สั่ง
- ซื้อจากผู้ขายที่ตรวจสอบได้
ผู้ขายควรบอกชื่อบริษัทหรือรหัสตัวแทนได้ และไม่อ้างว่าสินค้ารักษาโรค วิธีเช็กผู้ขายที่โทรมาอยู่ที่ จุ๊บแจง 87 โกร โทรมา ของจริงไหม
เบต้าออยล์ จำเป็นต้องกินไหม
ไม่จำเป็นสำหรับทุกคน เบต้าออยล์เป็นผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร ไม่ใช่ยา และไม่ใช่สิ่งที่มาแทนมื้ออาหาร ข้อมูลที่ช่วยให้ตัดสินใจได้คือข้อมูลบนฉลาก
| ประเภท | ผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร เลขสารบบอาหาร 13-1-01566-5-0001 |
|---|---|
| ส่วนประกอบหลัก | น้ำมันคาโนล่า น้ำมันมะกอก และน้ำมันรำข้าว รวม 509 มก. ในแคปซูล 800 มก. |
| วิธีรับประทาน | วันละ 1 แคปซูล ดื่มน้ำตามมาก ๆ |
| คำเตือน | บนกล่อง: เด็กและสตรีมีครรภ์ไม่ควรรับประทาน · หน้าสินค้าแนะนำเพิ่ม: ผู้ที่แพ้ส่วนประกอบไม่ควรรับประทาน ผู้ที่ใช้ยาประจำให้ปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อน |
| ข้อความบังคับบนกล่อง | “ควรกินอาหารหลากหลายครบ 5 หมู่ ในสัดส่วนที่เหมาะสมเป็นประจำ” และ “ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค” |
ถ้ากินอาหารครบอยู่แล้วและยังไม่แน่ใจว่าต้องเพิ่มอะไร ไม่ต้องรีบตัดสินใจ อ่าน เบต้าออยล์ ส่วนประกอบ และ เบต้าออยล์ ใครไม่ควรกิน ก่อน หรือนำฉลากไปถามเภสัชกร
คำถามที่พบบ่อยเรื่องอาหาร 5 หมู่ กับอาหารเสริม
กินอาหารครบ 5 หมู่ ต้องกินอาหารเสริมไหม?
ไม่จำเป็นสำหรับทุกคน กฎหมายนิยามผลิตภัณฑ์เสริมอาหารว่าเป็นสิ่งที่รับประทานนอกเหนือจากอาหารตามปกติ และฉลากทุกกล่องต้องแนะนำให้กินอาหารหลากหลาย ครบ 5 หมู่
อาหารเสริม จำเป็นไหม?
ขึ้นกับแต่ละคน ถ้ากินอาหารได้ครบและแพทย์ไม่ได้แนะนำอะไรเพิ่ม ก็ไม่จำเป็นต้องเริ่ม ถ้ามีโรคประจำตัวหรือใช้ยา ให้ถามแพทย์หรือเภสัชกรก่อน
กินอาหารเสริมแทนข้าวหรือผักได้ไหม?
ไม่ได้ ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ได้มาแทนมื้ออาหาร ฉลากจึงต้องมีข้อความให้กินอาหารหลากหลาย ครบ 5 หมู่ ในสัดส่วนที่เหมาะสมเป็นประจำ
อาหารเสริมกับยาต่างกันอย่างไร?
ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารเป็นอาหาร มีเลขสารบบอาหาร 13 หลัก และฉลากต้องระบุว่าไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค ส่วนยามีเลขทะเบียนตำรับยาซึ่งเป็นคนละระบบ
เบต้าออยล์ จำเป็นต้องกินไหม?
ไม่จำเป็นสำหรับทุกคน เบต้าออยล์เป็นผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร ไม่ใช่ยาและไม่ใช่สิ่งที่มาแทนอาหาร ถ้าสนใจ ให้อ่านส่วนประกอบและคำเตือนบนฉลากก่อน
ทำไมร้านที่ขายอาหารเสริมถึงบอกว่าไม่จำเป็น?
เพราะเป็นข้อเท็จจริงตามกฎหมายและฉลาก เราอยากให้ลูกค้าตัดสินใจจากข้อมูลที่ตรวจได้ ไม่ใช่จากคำโฆษณาที่บอกว่าทุกคนต้องกิน

